Verborgen boekenkastdeuren
Een boekenkast die opengaat is een van de oudste ideeën in de architectuur. Het hoeft er niet langer uit te zien als een truc. Het scharnier zit in de deur, uit het zicht, en het deurblad kan driehonderd kilogram eiken en boeken dragen en toch met één hand bewegen.
Hieronder staan de boekenkastdeuren die wij hebben gedocumenteerd, het draaipunt dat bepaalt of de deur verdwijnt, en wat er met een boekenkastdeur gebeurt zodra de planken vol raken.
Gerealiseerde boekenkastdeuren
Zeven projecten, in Amsterdam, Edinburgh, Jakarta, Milaan, Singapore en Centraal-Zwitserland. Het lichtste deurblad weegt tachtig kilogram en het zwaarste driehonderd; het hoogste meet drie meter. In alle gevallen dragen de planken de belasting en blijft het beslag onzichtbaar.
Waar wij over de technische gegevens beschikken, staan die onder het project vermeld. Waar dat niet zo is, hebben wij ze weggelaten in plaats van ze te schatten.
Ki In Motion
Singapore
Studio Sanshou verborg geen deur in een wand. Zij bouwden de wand om tot een meubel en lieten dat draaien. De ene zijde bergt boeken en spullen op, de andere speelt een rol in de ruimte. De planken kragen uit vanaf het middensegment. Dat kan alleen omdat het taatsscharnier de belasting draagt, waardoor de constructie aan de randen de vloer niet hoeft te raken.
| Ki In Motion, Singapore | |
|---|---|
| Systeem | FritsJurgens System One |
| Draaipunt | Top pivot Cable Grommet |
| Deurafmeting | 2400 × 2470 mm |
| Deurgewicht | 200 kg |
| Materiaal | Gelakt, hout |
| Architect | Studio Sanshou, Shaeron Santosa |
| Fotografie | Ong Chan Hao |
Scottish Secret Door
Edinburgh, Verenigd Koninkrijk
De opdracht was dat de deur moest werken en volledig verborgen moest blijven, in die volgorde. Gopherwood had drie millimeter tolerantie rondom en een deurblad dat diep genoeg was voor een volledig ingerichte boekenkast. De zijwang werd onder een hoek uitgevoerd zodat de deur überhaupt kon openen, omdat een haakse zijwang een veel zwaarder middendeel had afgedwongen. Met driehonderd kilogram is dit de zwaarste boekenkast die wij hebben gedocumenteerd, en hij gaat nog steeds met één hand open.
| Scottish Secret Door, Edinburgh | |
|---|---|
| Systeem | FritsJurgens System One |
| Draaipunt | Top pivot 70 mm |
| Deurafmeting | 2060 × 1300 mm |
| Deurgewicht | 300 kg |
| Materiaal | Multiplex met eikenfineer, massief eiken |
| Fabrikant | Gopherwood Ltd, Jonny Kane |
Patio House
Amsterdam, Nederland
De lichtste deur hier, en de meest huiselijke. Een geribde eiken boekenkast sluit aan het eind van de dag de speelkamer af, en de vloer loopt er ononderbroken onderdoor. Het enige onderdeel van het beslag dat de vloer raakt, is de vloerplaat.
| Patio House, Amsterdam | |
|---|---|
| Systeem | FritsJurgens System One |
| Draaipunt | Top pivot 70 mm |
| Deurafmeting | 2100 × 1400 mm |
| Deurgewicht | 80 kg |
| Materiaal | Geribd eiken |
| Architect | Positive Space, Marc Brummelhuis |
| Fabrikant | Roord Binnenbouw |
| Fotografie | Wouter van der Sar |
JP Residence
Jakarta, Indonesië
Deze doet twee dingen. Gesloten is het een boekenkast. Open is het een wijnkast, en erachter ligt een kamer waarvan de meeste bezoekers nooit weten. Hij houdt vast op 0°, 90° en 180°, dus hij blijft staan waar u hem laat terwijl u er met beide handen vol voor staat.
| JP Residence, Jakarta | |
|---|---|
| Systeem | FritsJurgens System 3 (nu System Fx) |
| Draaipunt | Top pivot 70 mm |
| Deurafmeting | 3000 × 1235 mm |
| Deurgewicht | 200 kg |
| Materiaal | Gelaagd hout |
| Architect | A+A Architecture Interior, Anggraito Suhartono |
| Fabrikant | Bally William, Picasso Home |
| Fotografie | Habitus Concept, Merwin Adenan |
CM9 Architects boekenkastwand
Milaan, Italië
Voor de een een jeugdfantasie, voor de ander een praktische oplossing voor een klein appartement. CM9 Architects bouwden een boekenkastwand van multiplex over de volle hoogte en plaatsten daar een taatsscharnier in, met een akoestische deken gelamineerd in het deurblad zodat de ruimte erachter niet alleen verborgen maar ook stil blijft. Het scharnier draagt het deurblad met gevulde kasten. Dat is het getal waarop een idee als dit staat of valt.
| CM9 Architects boekenkastwand, Milaan | |
|---|---|
| Systeem | FritsJurgens System One |
| Materiaal | Hout, gelakt, MDF, berkenmultiplex, akoestische deken |
| Architect | CM9 Architects |
| Fabrikant | ConcilioCucine |
Taatsende boekenkast en tv-meubel
Amsterdam, Nederland
Standard Studio en Brandsing Meubelmakers bouwden een boekenkast van massief hout met aan de achterzijde een televisiemeubel. Hij draait om zijn eigen as, zodat beide zijden van het meubel in gebruik blijven.
| Taatsende boekenkast en tv-meubel, Amsterdam | |
|---|---|
| Systeem | FritsJurgens System 3 (nu System Fx) |
| Materiaal | Massief hout |
| Architect | Standard Studio |
| Fabrikant | Brandsing Meubelmakers |
| Fotografie | Wouter van der Sar |
Atelier M.H.
Centraal-Zwitserland
De boekenkast is hier bekleed met zes beweegbare notenhouten panelen die volledig weggevouwen kunnen worden. Het is één element in een groter geheel van taatsende deurbladen, sommige met spiegel, sommige gelakt, en het laat de andere manier zien om dit vraagstuk op te lossen: vermom niet de deur als boekenkast, maar de boekenkast als wand.
| Atelier M.H., Centraal-Zwitserland | |
|---|---|
| Systeem | FritsJurgens System M (nu System M+) |
| Draaipunt | 70 mm |
| Materiaal | Notenhout, spiegel, lak |
| Architect | Lukas Imhof |
| Fabrikant | Hechelmann Schreinerei |
| Fotografie | Hannes Heinzer Photography |
Waarom een boekenkast lastiger is dan een deur
Een binnendeurblad is ongeveer veertig millimeter dik. Een boekenkast zit dichter bij driehonderd. Alles wat moeilijk is aan een verborgen boekenkast volgt daaruit.
Een taatsscharnier draait het deurblad om een as in plaats van het aan een kozijn te laten zwaaien, en het deurblad beschrijft aan beide zijden van die as een boog. Bij een dunne deur is die boog zo klein dat niemand erover nadenkt. Bij een deurblad dat diep genoeg is voor boeken is die boog de hele ontwerpvraag: legt u de as midden in de diepte, dan moet de voorzijde zo ver vrij van de opening komen dat de achterkant van de boekenkast erlangs kan. Die vrijloop is een ruimte, en een ruimte waar u in kunt kijken is een boekenkast die u heeft verteld dat zij een deur is.
De as verplaatsen richting de hoek die de kamer in draait, sluit die ruimte, en de boekenkast leest weer als een wand. U betaalt daarvoor achter het deurblad: de boog daarachter wordt groter, de deur heeft meer vrije ruimte nodig om in open te draaien, en de belasting op het beslag verandert.
Hoe dicht u kunt komen
Hoe ver de as kan verschuiven, wordt bepaald door de bovenspeun die u voorschrijft en door de opbouw van het deurblad. Daarmee is de bovenspeun bij een boekenkast een ontwerpbeslissing, waar die bij een gewone deur alleen een detail is.
De Scottish Secret Door in Edinburgh is uitgevoerd met drie millimeter rondom. Dat is de tolerantie die een verborgen boekenkast vraagt, en die is haalbaar, maar zij moet vanaf de eerste schets in het ontwerp zitten; op de bouwplaats valt zij niet meer op te lossen. Twee dingen bepalen of u daar komt: waar de as zit, en of het omringende interieurwerk met dezelfde tolerantie is gemaakt als het deurblad.
Onze Gap Calculator rekent dit uit voor een specifieke deur. Gebruik hem voordat het interieurwerk wordt besteld.
Afdichting en geluid
Niet elke verborgen boekenkast hoeft stil te zijn, maar een boekenkast die een werkkamer of een slaapkamer verbergt meestal wel. De as uit het midden verplaatsen heeft twee gevolgen voor de afdichting.
Een valdorpel moet ergens lopen, en de positie van de as bepaalt waartegen die kan afsluiten. Daarnaast werken geluid en onzichtbaarheid voor één keer in dezelfde richting: een deurblad dat op drie millimeter tolerantie is gemaakt, heeft minder plekken waar geluid doorheen kan dan een gewone deur, mits het deurblad daar zelf op is gebouwd. CM9 lamineerde precies om die reden een akoestische deken in hun boekenkast.
Moet de ruimte achter de boekenkast stil zijn, geef dat dan in de ontwerpfase aan. Dat verandert de opbouw van het deurblad, en niet alleen welk beslag erin komt.
De boekenkast die u ophangt is niet de boekenkast waarmee u leeft
Elke andere deur op deze website is af op de dag dat zij wordt gemonteerd. Een boekenkast niet. Die komt leeg binnen, wordt aangekleed voor de foto, en vervolgens zetten mensen er tien of twintig jaar lang spullen in. Bijna niemand haalt er iets af.
Dat is van belang, want het beslag wordt niet alleen op het gewicht van de deur gekozen. Het wordt gekozen op de zijwaartse belasting die het deurblad op het taatsscharnier legt, en die belasting hangt af van hoeveel massa hoe ver van de as staat. Een boek aan het uiteinde van een plank telt zwaarder dan hetzelfde boek dicht bij het scharnier. Bij een boekenkastdeur staat vrijwel alles aan het uiteinde.
Één boekenkast, drie momenten
Op de montagedag is het deurblad leeg. Lichter wordt het nooit meer, en het is de slechtst denkbare basis om het beslag op te dimensioneren. Op de dag van de foto staan er gestileerde planken en een paar boeken in. Dat is het gewicht dat de meeste mensen noemen als zij vragen wat hun deur weegt. Tien jaar later zijn de planken vol, ook die aan de buitenrand. Het deurblad is niet veranderd. De belasting op het taatsscharnier wel.
Dat is geen reden om terughoudend te zijn met een boekenkastdeur. Driehonderd kilogram blijft ruim binnen wat het beslag draagt, en de systemen hier gaan tot vijfhonderd. Het is een reden om te specificeren voor de boekenkast in gevulde toestand, en om uw opdrachtgever te vertellen dat juist de planken aan de buitenrand tellen.
Bereken de zijwaartse belasting voor uw eigen deur en bevestig daarna het systeem en de klasse in de Selector.
Welk systeem voor een boekenkastdeur
Het systeem volgt niet uit het feit dat de deur verborgen is. Het volgt uit wat u de boekenkast wilt laten doen op het moment dat iemand haar loslaat.
Moet zij zichzelf elke keer sluiten, zodat de wand heel is of iemand haar nu heeft teruggeduwd of niet? Moet zij precies blijven staan waar zij is gelaten, terwijl iemand er met beide handen vol voor staat? Of moet zij eenvoudigweg vrij bewegen en uit de weg blijven?
System M+
De boekenkast die zichzelf sluit
Zelfsluitend met soft-close, zodat het deurblad vlak terugkomt en rustig aanloopt. Damper Control en 30° Speed Control bepalen hoe zij zich op de terugweg gedraagt, en Latch Control voegt kracht toe in de laatste 10°, waar een slot moet aangrijpen.
Kies dit systeem wanneer de illusie ervan afhangt dat de deur dicht is en u er niet op kunt vertrouwen dat mensen haar sluiten.
System Fx
De boekenkast die open blijft staan
Vasthoudstanden op 0°, 90°, 180° en 270°, en vrijdraaiend tussen 10° en 80°, zodat het deurblad blijft staan waar het is gelaten. De boekenkast van JP Residence werkt zo.
Kies dit systeem wanneer de boekenkast net zozeer meubel als deur is, en mensen er met de kast open voor zullen staan.
System One
De boekenkast die eenvoudigweg beweegt
Vrijdraaiend, de kleinste inbouwmaat in het deurblad, en het enige systeem dat bij nul kilogram begint. Het draagt de meeste projecten hier, waaronder de deur van driehonderd kilogram in Edinburgh.
Kies dit systeem wanneer de boekenkast eenvoudigweg moet bewegen en niets mag tegenwerken.
Bovenspeunen, en waarom die hier van belang zijn
De bovenspeun bepaalt hoe ver de as naar de hoek kan verschuiven, en dat bepaalt of uw naad leest als een schaduwlijn of als een ruimte.
Verlichting in een verborgen boekenkast komt vaak genoeg voor om de Cable Grommet te kennen voordat het interieurwerk wordt getekend. Ki In Motion gebruikt hem.
| Bovenspeunen en wat zij u opleveren | |
|---|---|
| Top pivot 40 mm | Vaste positie, het compactst, maximale vrije doorgangsbreedte. |
| Top pivot 70 mm | Instelbaar, de standaardkeuze, en de bovenspeun die de meeste projecten hier gebruiken. |
| Top pivot Cable Grommet | Voert een kabel het deurblad in, voor een boekenkast met verlichting. |
| Top pivot Reversed | Gemonteerd in het plafond, voor een slank kozijn of helemaal geen kozijn. |
De vloerplaat is het enige dat u zult zien
Al het andere zit in de deur. De vloerplaat niet, en bij een deur die als enig doel heeft er niet als deur uit te zien, houdt zij de illusie in stand of breekt zij die.
Zij ligt acht millimeter in de vloer. Zij is er vierkant of rond, in RVS of PVD-zwart, en in flush-uitvoeringen. Stem haar af op de vloer in plaats van op de boekenkast, en bekijk haar vanaf de plek waar mensen zullen staan.
Veelgestelde vragen
Hoe zwaar mag een boekenkastdeur zijn?
De systemen hier dragen tot vijfhonderd kilogram, en de zwaarste boekenkast die wij hebben gedocumenteerd weegt driehonderd. Het gewicht alleen geeft de doorslag niet, want de klasse volgt uit de zijwaartse belasting op het taatsscharnier. Voer uw deur in de Selector in en die vertelt het u.
Moet de boekenkast leeg zijn wanneer zij wordt gemonteerd?
Nee, maar zij moet worden gespecificeerd op het gevulde gewicht. Vul haar daarna en het beslag heeft daar geen moeite mee, zolang het is gekozen voor de boekenkast die u uiteindelijk voor ogen heeft.
Hoe klein kan de ruimte zijn?
Klein genoeg om als schaduwlijn te lezen. Het hangt af van de diepte van het deurblad, de positie van de as en de tolerantie van het omringende interieurwerk. De Gap Calculator rekent het uit voor uw deur.
Blijft zij openstaan, of sluit zij zichzelf?
Beide, en u kiest welke. System M+ sluit haar, System Fx houdt haar in vaste standen, System One laat haar vrij draaien.
Wat is er zichtbaar als de deur dicht is?
De vloerplaat, en de plafondplaat waar die wordt toegepast. Het scharnier zelf zit in het deurblad.
Kan een boekenkastdeur geluidsdicht worden uitgevoerd?
Ja, al wordt dat meer bepaald door de opbouw van het deurblad dan door het beslag. Breng het in de ontwerpfase ter sprake.
Volgende stap
Ontwerpt u er een, begin dan met de Selector. Die vraagt naar de deur in plaats van naar een productcode, en vertelt u welk systeem en welke klasse het deurblad nodig heeft. Specificeert u voor een opdrachtgever in Noord-Amerika, dan werkt ons team daar in uw tijdzone en kent het de toleranties waarmee uw meubelmakers werken.